Microbiota-darm-lever-as

Holistische ondersteuning van de microbiota-darm-lever-as

In de brochure leest u meer over een holistische aanpak waarin via diverse routes orthomoleculaire ondersteuning geboden kan worden. Niet alleen een gezonde voeding dat het microbioom versterkt is van belang; ook goede slaap, stressreductie, beweging en leefstijladvies, aangevuld met specifieke nutriënten, kunnen de darm-lever-as ondersteunen.

Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt de lever verbonden met het hout-element en de vrije stroom van Qi. De dunne darm correspondeert met het vuur-element, de dikke darm met het metaal-element. Yoga, massage, meditatie, acupunctuur, EMDR en orthomoleculaire therapie kunnen daarbij effectief worden gecombineerd.

Microbiota, darmslijmvlies en darmepitheel

Het darmmicrobioom is sterk geassocieerd met voeding en nutriëntinname. Dit beïnvloedt de diversiteit, samenstelling en metabole activiteit van bacteriën. Bij leveraandoeningen en dysbiose wordt een vermindering van de totale diversiteit en een ongunstige verschuiving van bacteriegroepen gezien.

Deze veranderingen kunnen gevolgen hebben voor het darmslijmvlies en het darmepitheel, ze kunnen het immuunsysteem ontregelen en leverfuncties nadelig beïnvloeden. Dysbiose in de darm kan oxidatieve stress in de lever veroorzaken, wat verdere dysbiose kan aanwakkeren. Ook kan ethanolproductie in de darm toenemen en kunnen TMAO en LPS bijdragen aan inflammatie in de lever.

Biotica, magnesium en glutamine ondersteunen een evenwichtig microbioom en een gezond darmslijmvlies, wat op zijn beurt de levergezondheid ten goede kan komen.

Biotica

Pro-, pre-, post- en parabiotica helpen de samenstelling van het microbioom, de productie van mucus en de integriteit van het epitheel te verbeteren, en het immuunsysteem te reguleren.

• Probiotica verbeteren tight junctions en helpen daarmee de barrièrefunctie te verbeteren.
• Suppletie met onder andere bifidobacteriën en lactobacillen kunnen bijdragen aan het verminderen van oxidatieve stress, de productie van pro-inflammatoire cytokinen, dysbiose en insulineresistentie.
• Uit preklinische studies blijkt dat probiotica kan helpen bij het verminderen van vetophopingen in de lever bij MASLD, door verbetering van energie-vrijmakende routes en lipide-oxidatie.
• Probiotica kunnen productie en uitscheiding van galzuren mede reguleren en zo hyperlipidemie helpen te verminderen.
• Een combinaties van bacteriestammen en -soorten kunnen effectiever zijn dan één enkele stam door synergistische werking.

Magnesium

Magnesium kan via verschillende mechanismen een beschermend effect op de lever uitoefenen. Het is een cofactor voor menselijke en bacteriële metabole processen en kent een belangrijke interactie met het microbioom.

• Magnesium kan het metabolisme van bifidobacteriën moduleren en de productie van indool-3-carbonzuur stimuleren.
• Magnesium werkt als cofactor voor antioxidatieve enzymen, verhoogt glutathion en verlaagt ROS-niveaus in de lever.
• Magnesium helpt pro-inflammatoire cytokinen en ontstekingsmarkers zoals CRP te verlagen.
• In studies wordt een hoge magnesium-status geassocieerd met verminderde leverfibrose en oxidatieve stress.
• Magnesium verbetert de insulineafhankelijke glucoseopname en draagt bij aan een betere insulinegevoeligheid.
• Magnesium is een regulator van gluconeogene enzymen en heeft impact op leverenzymen zoals het COMT-enzym.

Glutamine

L-glutamine is een belangrijke energiebron voor enterocyten en lymfocyten. Bij een tekort, bijvoorbeeld door een ontstekingsreactie, kan de darmpermeabiliteit toenemen en kunnen immuuncellen minder effectief werken.

Anti-pathogene kruiden en nutriënten

Verschillende nutriënten hebben anti-pathogene eigenschappen en kunnen bijdragen aan een gezond en gebalanceerd microbioom, darmslijmvlies en epitheel.

• Knoflook heeft antibacteriële, antiparasitaire en antifungale activiteit.
• Carvacrol, uit onder andere tijm, oregano en rozemarijn, remt de groei van pathogene bacteriën en schimmels.
• Gember, zwarte komijn, citroengras en laurier hebben antibacteriële en antifungale eigenschappen.
• Olijfblad, propolis en pau d’arco hebben antibacteriële eigenschappen.
• Enzymen zoals amylase, bromelaïne, papaïne en serrapeptase kunnen helpen bij het afbreken van biofilms van pathogene bacteriën en schimmels.

Mycologie

Paddenstoelen, waaronder agaricus blazei, shiitake, cantharel, cordyceps en oesterzwam, zijn rijk aan bèta-glucanen. Deze polysachariden hebben een prebiotisch en antipathogeen effect.

• Polysachariden uit paddenstoelen verhogen de diversiteit van het microbioom en kunnen aantallen lactobacillen en bifidobacteriën verhogen.
• Het microbioom kan polysachariden uit paddenstoelen afbreken tot korte-keten vetzuren en andere metabolieten, met gunstige effecten onder andere op de levergezondheid.
• Polysachariden helpen het darmepitheel te herstellen, het aantal tight junctions te verhogen en de mucusproductie te ondersteunen.
• Bèta-glucanen hebben ook systemische effecten op de lever en het immuunsysteem.

Immuunsysteem

Naast verbetering van het microbioom, het darmslijmvlies en het darmepitheel is ondersteuning van het immuunsysteem en vermindering van inflammatie belangrijk voor een goede metabole gezondheid. Vitaminen en mineralen, waaronder vitamine A, C, D, E, selenium, zink en magnesium, spelen een rol in het mucosale immuunsysteem en ondersteunen de darmintegriteit.

Omega-3 vetzuren

• EPA en DHA zijn onderdeel van celmembranen, fungeren als energiebron, spelen een rol in het immuunsysteem en verbeteren de darmpermeabiliteit.

Bèta-glucanen

• Bèta-glucanen uit paddenstoelen en granen zoals haver en gerst zijn betrokken bij het functioneren van immuuncellen en hebben immuunmodulerende eigenschappen.

Curcuma longa

• Curcumine remt de activatie van NF-kB, COX-2 en ontstekingsbevorderende cytokinen en prostaglandinen.
• Curcumine is een antioxidant en verhoogt het glutathionniveau.
• Curcumine helpt de darmbarrière en cytokineproductie te verbeteren.

Lever

Ernstige leververvetting met ontsteking en fibrose kan invloed hebben op leverfuncties, waaronder de detoxificatie. Verschillende nutriënten kunnen de detoxificatie ondersteunen en de lever beschermen tegen schadelijke stoffen.

B-vitaminen, selenium, magnesium, zink, koper en mangaan zijn micronutriënten die als cofactor nodig zijn voor enzymwerking in ontgiftingsfase 1 en 2. Antioxidanten zoals vitamine C, vitamine E, alfa-liponzuur en co-enzym Q10 beschermen de lever tegen oxidatieve schade.

Mariadistel

• Mariadistel verhoogt de activiteit van fase 2-enzymen in de lever, beschermt tegen glutathiondepletie en beschermt tegen oxidatieve schade.

Cysteïne, glutaminezuur en glycine

• Cysteïne, glutaminezuur en glycine worden in het lichaam omgezet naar glutathion. Glutathion is een belangrijke conjugerende mediator in fase 2.

Zwavelhoudende stoffen

• Zwavelhoudende stoffen zoals thiolen en MSM ondersteunen sulfaatconjugatie in fase 2 van de leverontgifting.

Referenties

• Anand et al. (2022). Host-microbiome interactions: Gut-Liver axis and its connection with other organs. npj Biofilms and Microbiomes, 8(1), 89.
• Caussy et al. (2025). The Gut Microbiome and the Gut-Liver-Kidney Axis in Metabolic-Associated Steatotic Liver Disease and Chronic Kidney Disease. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 10-2215.
• Zhan-Wen Liu et al. (2017). Liver in the Chinese and Western Medicine. Integrative Medicine International, 4(1-2), 39-45.
• Singh et al. (2023). Gut microbiome as a therapeutic target for liver diseases. Life Sciences, 322, 121685.
• Pezzino et al. (2023). Gut microbiome in the progression of NAFLD, NASH and cirrhosis, and its connection with biotics. Bilogy, 12(5), 662.
• Al-Najjar et al. (2022). Can probiotic, prebiotic, and synbiotic supplementation modulate the gut-liver axis in type 2 diabetes? Frontiers in Nutrition, 9, 1052619.
• Zhou et al. (2025). From gut to liver: Exploring the crosstalk between gut-liver axis and oxidative stress in MASLD. Annals of Hepatology, 101777.
• Xu et al. (2025). Systematic Review and Meta-Analysis of the Effects of Intestinal Microbiota on Liver Disease Using Mendelian Randomization. JGH Open, 9(5), e70165.
• Kango et al. (2024). Prebiotics, probiotics and postbiotics: the changing paradigm of functional foods. Journal of Dietary Supplements, 21(5), 709-735.
• Kelly et al. (2015). Breaking down the barriers: the gut microbiome, intestinal permeability and stress-related psychiatric disorders. Frontiers in Cellular Neuroscience, 9, 392.
• Tampieri et al. (2005). The inhibition of Candida albicans by selected essential oils and their major components. Mycopathologia, 159(3), 339-345.
• Arellano-García et al. (2022). Usefulness of probiotics in the management of NAFLD. International Journal of Molecular Sciences, 23(6), 3167.
• You et al. (2025). Probiotics for the treatment of hyperlipidemia: Focus on gut-liver axis and lipid metabolism. Pharmacological Research, 107694.
• Lu et al. (2025). Probiotics as a Therapeutic Strategy for MASLD: A Systematic Review and Meta-Analysis. Current Research in Food Science, 101138.
• Emamat et al. (2021). Calcium to magnesium intake ratio and NAFLD development. BMC Endocrine Disorders, 21(1), 51.
• Li et al. (2024). Oral magnesium prevents acetaminophen-induced acute liver injury by modulating microbial metabolism. Cell Host & Microbe, 32(1), 48-62.
• Cepeda et al. (2025). Unlocking the Power of Magnesium. Antioxidants, 14(6), 740.
• Tao et al. (2021). Association of magnesium intake with liver fibrosis among adults in the United States. Nutrients, 13(1), 142.
• Lu et al. (2022). Magnesium intake is inversely associated with risk of NAFLD. European Journal of Nutrition, 61(3), 1245-1254.
• Fiorentini et al. (2021). Magnesium: biochemistry, nutrition, detection, and social impact of diseases linked to its deficiency. Nutrients, 13(4), 1136.
• Rapin et al. (2010). Possible links between intestinal permeability and food processing. Clinics, 65(6), 635-643.
• Farré et al. (2020). Intestinal Permeability, Inflammation and the Role of Nutrients. Nutrients, 12(4), 1185.
• Sasaki et al. (1999). Antibacterial activity of garlic powder against Escherichia coli O-157. Journal of Nutritional Science and Vitaminology, 45(6), 785-790.
• Anthony et al. (2005). Plant active components - a resource for antiparasitic agents? Trends in Parasitology, 21(10), 462-468.
• Khodavandi et al. (2011). Comparison between allicin and fluconazole in Candida albicans biofilm inhibition. Phytomedicine, 19(1), 56-63.
• Khodavandi et al. (2011). Expression analysis of SIR2 and SAPs1-4 gene expression in Candida albicans. Tropical Biomedicine, 28(3), 589-598.
• Ultee et al. (1999). Mechanisms of action of carvacrol on Bacillus cereus. Applied and Environmental Microbiology, 65(10), 4606-4610.
• Ultee et al. (1998). Bactericidal activity of carvacrol towards Bacillus cereus. Journal of Applied Microbiology, 85(2), 211-218.
• Manohar et al. (2001). Antifungal activities of origanum oil against Candida albicans. Molecular and Cellular Biochemistry, 228(1-2), 111-117.
• Irkin et al. (2009). Growth inhibition of pathogenic bacteria and yeasts by selected essential oils. Foodborne Pathogens and Disease, 6(3), 387-394.
• Burt et al. (2003). Antibacterial activity of selected plant essential oils against Escherichia coli O157:H7. Letters in Applied Microbiology, 36(3), 162-167.
• Elgayyar et al. (2001). Antimicrobial activity of essential oils from plants. Journal of Food Protection, 64(7), 1019-1024.
• Kumar et al. (2013). Zingerone inhibits biofilm formation and improves antibiofilm efficacy of ciprofloxacin. Fitoterapia, 90, 73-78.
• Iqbal et al. (2006). In vivo anthelmintic activity of ginger. Journal of Ethnopharmacology, 106(2), 285-287.
• Hammer et al. (1999). Antimicrobial activity of essential oils and other plant extracts. Journal of Applied Microbiology, 86(6), 985-990.
• Forouzanfar et al. (2014). Black cumin and thymoquinone: antimicrobial effects. Iranian Journal of Basic Medical Sciences, 17(12), 929-938.
• El-Sayed et al. (2020). Olive Leaf Extract modulates quorum sensing genes and biofilm formation. Antibiotics, 9(9), 526.
• Liu et al. (2017). Assessment of antimicrobial activity of olive leaf extract. Frontiers in Microbiology, 8, 113.
• Przybyłek et al. (2019). Antibacterial Properties of Propolis. Molecules, 24(11), 2047.
• Park et al. (2005). Growth-inhibiting effects of compounds from Tabebuia impetiginosa. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 53(4), 1152-1157.
• Park et al. (2006). Antibacterial activity of Tabebuia impetiginosa against Helicobacter pylori. Journal of Ethnopharmacology, 105(1-2), 255-262.
• Watters et al. (2016). Enzymatic degradation of Staphylococcus aureus biofilms. Infection and Drug Resistance, 9, 71-78.
• Longhi et al. (2008). Protease treatment affects invasion ability and biofilm formation in Listeria monocytogenes. Microbial Pathogenesis, 45(1), 45-52.
• Cerletti et al. (2021). Edible Mushrooms and Beta-Glucans: Impact on Human Health. Nutrients, 13(7), 2195.
• Zhang et al. (2022). Modulatory effects of polysaccharides from plants, marine algae and edible mushrooms. International Journal of Biological Macromolecules, 204, 169-192.
• Hachimura et al. (2018). Immunomodulation by food. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, 82(4), 584-599.
• Suzuki (2020). Regulation of the intestinal barrier by nutrients. Animal Science Journal, 91(1), e13357.
• Usami et al. (2003). Effect of gamma-linolenic acid or DHA on tight junction permeability. Nutrition, 19(2), 150-156.
• Ganda Mall et al. (2017). A beta-glucan-based dietary fiber reduces mast cell-induced hyperpermeability. Inflammatory Bowel Diseases, 24(1), 166-178.
• P, M. (1999). Textbook of Natural Medicine. Chapter 80 - Curcuma longa. Churchill Livingstone.
• Szymanski et al. (2018). Short-term dietary curcumin supplementation reduces gastrointestinal barrier damage. Journal of Applied Physiology, 124(2), 330-340.
• Hodges et al. (2015). Modulation of metabolic detoxification pathways using foods and food-derived components. Journal of Nutrition and Metabolism, 2015, 760689.
• Miao et al. (2009). Regulation of Superoxide Dismutase Genes. Free Radical Biology and Medicine, 47(4), 344-356.
• Abdulkhaleq et al. (2018). Antioxidative stress effects of vitamins C, E and B12. Drug Design, Development and Therapy, 12, 3525-3533.
• Liu et al. (2016). Effects of Coenzyme Q10 supplementation. Nutrition Journal, 15(1), 85.
• Calani (2012). Absorption and metabolism of milk thistle flavanolignans in humans. Phytomedicine, 20, 40-46.
• No authors listed (2019). Silybin-Phosphatidylcholine Complex. Alternative Medicine Review, 14, 358-390.
• Kidd (2009). Bioavailability and activity of phytosome complexes. Alternative Medicine Review, 14, 226-246.
• Jancova et al. (2010). Phase II Drug Metabolizing Enzymes. Biomed Pap Med Fac Univ Palacky Olomouc Czech Repub, 154(2), 103-116.
• Rushworth et al. (2014). Existing and potential therapeutic uses for N-acetylcysteine. Pharmacology & Therapeutics, 141(2), 150-159.
• Zhang et al. (2017). Detoxification of Atrazine by low molecular weight thiols in alfalfa. Chemical Research in Toxicology, 30(10), 1835-1846.
• Nakajima (2015). Roles of sulfur metabolism and rhodanese in detoxification and antioxidative stress functions in the liver. Medical Science Monitor, 21, 1721-1725.