Vitamine E  beschermt hemodialyse-patiënt tegen oxidatieve stress door intraveneuze ijzertoediening

De intraveneuze ijzertoediening die vaak wordt toegepast bij chronische nierpatiënten die hemodialyse ondergaan kan resulteren in lipide peroxidatie-processen die op den duur tot degeneratieve ziektebeelden kunnen leiden. Bij een cross-over onderzoek is nu vastgesteld dat de lipide peroxidatie significant wordt geremd indien vóór de dialyse een hooggedoseerd vitamine E-supplement wordt genomen.

Bij patiënten met chronische nierinsufficiëntie die in verband met de daarbij optredende anemie worden behandeld met rhEPO (recombinant human erytropoïetine) is in het algemeen tevens ijzersuppletie nodig. Omdat orale suppletie vaak niet effectief is, krijgen veel hemodialyse-patiënten regelmatig intraveneus ijzer toegediend. De daarbij toegepaste doseringen resulteren in een zodanige verzadiging van het ijzertransport-eiwit transferrine dat een deel van het ijzer aanwezig is in een niet-gebonden vorm, die tot lipide peroxidatie-processen aanleiding kan geven. Aangezien de ijzertoediening regelmatig moet worden toegepast is het organisme herhaaldelijk blootgesteld aan oxidatieve stress, hetgeen op termijn tot uiteenlopende degeneratieve aandoeningen kan leiden.

Uitgaande van de hypothese dat de door ijzer geïnduceerde lipide peroxidatie kan worden verminderd door suppletie met de lipofiele antioxidant vitamine E werd een gerandomiseerd cross-over onderzoek verricht. Het onderzoek had betrekking op 22 patiënten met een gemiddelde leeftijd van 56,6 jaar die 3 keer per week werden gedialyseerd, en daarbij 2 tot 3 keer per week intraveneus rhEPO kregen.
Elk van de 11 mannen en 11 vrouwen werd (met een tussenpoos van 7 dagen) bij 2 hemodialyse-sessies onderzocht. Bij één van deze 2 gelegenheden kreeg de patiënt 6 uur voor het begin van de dialyse een éénmalige orale dosis van 1200 IU vitamine E (all-rac-alfa-tocoferyl-acetaat). Bij beide sessies werd 30 minuten na het begin van de dialyse intraveneus een standaard hoeveelheid ijzer toegediend (100 mg ijzer(III)-hydroxide-sucrose-complex in 20 minuten).
Zowel direct voorafgaand aan de ijzer-infusie als 30, 60, 90,135 en 180 minuten daarna werd bloed afgenomen, waarmee 2 verschillende biomarkers voor lipide peroxidatie werden gemeten. Daarbij werd vastgesteld dat de door de ijzertoediening veroorzaakte lipide peroxidatie onder invloed van het vitamine E-supplement significant werd geremd, maar niet geheel werd voorkomen.

In dit verband wijzen de auteurs op de mogelijkheid dat door combinatie met vitamine C (waarvan bekend is dat het uitgewerkte vitamine E-moleculen regenereert) nog betere resultaten kunnen worden bereikt. Dat is des te waarschijnlijker omdat bij deze patiëntengroep (zoals bij hemodialyse-patiënten vaak het geval is) de plasma-vitamine C-concentratie extreem laag was.

Vitamin E attenuates oxidative stress induced by intravenous iron in patients on hemodialysis; Roob JM et al. (Department of Internal Medicine, Karl-Franzens University of Graz, Oostenrijk); Journal of the American Society of Nephrology 11(3):539-549, maart 2000

Terug naar overzicht