Voedingssuppletie bij traumapatiënten

Gunstige effecten van hoge doses vitamine C bij ernstige brandwonden

In een prospectieve studie onder patiënten met uitgebreide brandwonden werd onderzoek gedaan naar het effect van een 24 uur durende adjuvante behandeling met hoge doses vitamine C. Vastgesteld werd dat in de suppletiegroep significant minder infusievloeistof nodig was, terwijl ook minder oedeem optrad dan in de placebogroep. Verder bleek onder meer dat in de vitamine C-groep de periode waarin mechanisch beademd moest worden veel korter was.

Zuurstof-radicalen

Reden voor het onderzoek was het feit dat brandwonden gepaard gaan met de productie van zuurstof-radicalen, die in het organisme uiteenlopende oxidatieve beschadigingen kunnen veroorzaken waardoor de conditie van de patiënt nadelig wordt beïnvloed en het genezingsproces wordt bemoeilijkt. Tot deze nadelige gevolgen van reactieve zuurstofdeeltjes behoren onder meer toegenomen vasculaire permeabiliteit, lipide peroxidatie van celmembranen en initiatie van lokale en systemische ontstekingsreacties.

Op grond van deze en andere gegevens kwamen de auteurs tot de hypothese dat vitamine C als krachtige antioxidant in staat moet zijn om bij brandwonden-patiënten behalve de lipide peroxidatie onder meer ook de behoefte aan infusievloeistof te beperken. (Dit laatste is belangrijk omdat de grote hoeveelheden vocht die uit het oogpunt van shockbestrijding aan mensen met uitgebreide brandwonden moeten worden toegediend op zichzelf ook weer nadelige gevolgen kunnen hebben. Red.)

Intraveneuze suppletie

Om hun hypothese te toetsen verrichtten de auteurs onderzoek bij 37 personen bij wie meer dan 30% van het lichaamsoppervlak was verbrand en die binnen 2 uur na het ongeval in het ziekenhuis waren opgenomen. Volgens een op toeval gebaseerde methode werden de patiënten prospectief ingedeeld in een uit 19 personen bestaande groep die vitamine C kreeg en een 18 mensen omvattende controlegroep waarbij geen vitamine C-suppletie werd toegepast.

Bij de personen in de vitamine C-groep was gemiddeld 63 procent van het lichaamsoppervlak verbrand terwijl het verbrandingspercentage in de controlegroep 53 bedroeg, een verschil dat statistisch niet significant was. Ook wat betreft andere relevante parameters, zoals het aantal patiënten bij wie bij bronchoscopisch onderzoek inhalatieverwondingen werden geconstateerd (15 in de suppletie- en 12 in de controlegroep), bestond tussen de 2 groepen geen significant verschil.

Gedurende de eerste 24 uur kregen de patiënten in de suppletiegroep continu vitamine C in de vorm van een speciale ascorbinezuur-oplossing die intraveneus werd toegediend. De dosering bedroeg 66 mg ascorbinezuur per kg lichaamsgewicht per uur.

Minder infusievloeistof nodig

Zowel wat betreft osmolariteit als natriumconcentratie kwam de vitamine C-oplossing overeen met de Ringer-lactaat vloeistof waarmee de patiënten werden behandeld. Bij deze behandeling, waarmee onmiddellijk na opname werd begonnen, werd de hoeveelheid infusievloeistof zodanig op de individuele situatie afgestemd dat de belangrijke hemodynamische parameters en de urineproductie op een adequaat niveau kwamen c.q. bleven.

Vastgesteld werd dat de gemiddelde hoeveelheid vloeistof (gerelateerd aan lichaamsgewicht en verbrandingspercentage) die gedurende de eerste 24 uur moest worden geïnfundeerd in de vitamine C-groep 45,5% kleiner was dan in de controlegroep.

Positieve invloed op ademhalingsfuncties

Ook wat betreft de toename van het lichaamsgewicht (een indicator voor vochtretentie en oedeemvorming) bestond tussen de twee groepen een significant verschil. Na 24 uur bedroeg de gewichtstoename in de controlegroep 17,8%, terwijl in de suppletiegroep 9,2% gewichtstoename had plaatsgevonden. Tevens bleek dat het vochtgehalte in een na 24 uur uit de verbrande huid genomen biopt in de suppletiegroep 57,4% kleiner was dan in de controlegroep.

Belangrijk is verder dat de adjuvante vitamine C-behandeling ook een significant gunstig effect op de respiratoire functies had. Zo bedroeg het aantal dagen dat mechanische ventilatie nodig was in de controlegroep gemiddeld 21,3 en in de suppletiegroep slechts 12,1. Vermeldenswaard is tevens dat de lipide peroxidatie (bepaald op basis van het malondialdehyde-gehalte in het serum) niet alleen na 12, 18 en 24 uur, maar ook nog na 36 en 48 uur in de vitamine C-groep significant minder was dan in de controlegroep.

(Reduction of resuscitation fluid volumes in severely burned patients using ascorbic acid administration: a randomized, prospective study; Tanaka H et al. (Department of Traumatology, Kyorin University, Tokyo, Japan); Archives of Surgery 135(3):326-331, maart 2000)